Antik çağda İyon Birliği'nin üyesi olan Priene, Belos'un oğlu Aigiptos yönetiminde İyonlar tarafından kurulmuştur. Efsaneye ve tarihsel kayıtlara göre şehir ilk olarak Mykale'nin sarp yamaçlarının eteğinde, deniz kenarında bir liman kenti olarak hayata başlamıştır.
Zaman içinde Büyük Menderes nehrinin taşıdığı alüvyonlar körfezi doldurmuş, halkı bataklıklarla baş başa bırakmıştır. Bu çevresel zorluklar ve depremler, şehrin asırlar boyunca birkaç kez yer değiştirmesine neden olmuştur.
MÖ 4. yüzyılda Pers satrabı Mausolus'un planlaması ve sonrasında Büyük İskender'in desteğiyle şehir, dik yamaçlar üzerine yeniden kurulmuştur. İskender, kente olan hayranlığını göstermek için Athena Tapınağı'nın yapımını üstlenmiştir.
Şehrin mimarisi, sokakların birbirini dik açıyla kestiği ve günümüz modern şehir planlamasının öncüsü olan Hippodamos grid sistemine göre inşa edilmiştir. Dikdörtgen adalara bölünen yerleşimde her detay simetrik bir düzenle ele alınmıştır.
Kentteki yapılar arasında en dikkat çekeni, Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri olan Mausoleum'un da mimarı olan Pytheos tarafından tasarlanan Athena Tapınağı'dır. Bu tapınak, İyon düzeninin en seçkin örnekleri arasında yer alır.
Siyasi ve kültürel hayatın kalbi olan Bouleuterion ve Prytaneion, halk meclisinin toplandığı ve devlet işlerinin yürütüldüğü merkezler olarak inşaa edilmiştir. Özellikle Bouleuterion, günümüz modern amfilerini andıran mimarisiyle hayranlık uyandırır.
Tarih boyunca Lidya, Pers, Roma ve Bizans egemenliğini yaşayan Priene, Kapadokya Kralı'nın asi oğlu Orophernes'in hazinesini buraya gömmesi ve sonrasında tapınağı onarması gibi olaylarla da anılmıştır.
Orta çağda Türklerin eline geçen ve Samson adıyla anılan bölge, zamanla terk edilmiş ve günümüzde Aydın ilinin Söke ilçesindeki Güllübahçe sınırları içinde kalan görkemli bir açık hava müzesi olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır.
Wikimedia research dossier · Son kontrol: 2026-10-28 21:22:34
