Qadimgi Acharaka shahri tarixi

Acharaka qadimgi Lidiya hududidagi qishloq bo’lib, Onado’lida Trallesdan Menderes bo’yidagi Nysaga eltuvchi yo’lda, Nysadan 4 kilometr uzoqlikda joylashgan edi. Uning o’rni bugungi kunda Sultanhisar yaqinidagi Salavatlı shaharchasiga to’g’ri keladi. Ba’zi manbalarga ko’ra, bu manzilgoh ilgari Charax deb nomlangan bo’lishi mumkin, garchi bu nom Trallesga ham tegishli bo’lishi mumkinligi aytiladi.

Shaharchaga miloddan avvalgi 3-asrning birinchi yarmida I Antiox Soter tomonidan asos solingan. U tashkil topganidan boshlab ayniqsa diniy ahamiyati va bashorat markazi ekanligi bilan ajralib turgan.

Acharakada Pluto va Kore (Persephone) nomiga qurilgan muhim bashorat markazi mavjud bo’lgan. Keng bog’ ichida joylashgan bu markaz qoldiqlari bugungi kungacha yetib kelgan 6 ga 12 ustunli, peripteral rejali Dor ibodatxonasi hamda Charonium deb nomlangan g’ordan iborat edi.

Geograf Strabonning yozib qoldirgan kuzatishlariga ko’ra, shifo izlagan bemorlar bu yerga kelib, g’or yaqinidagi qishloqda ochiq havoda uxlaydigan tajribali kohinlar rahbarligida yashashgan. Kohinlar bemorlarni davolash uchun xudolarga iltijo qilishgan va ko’pincha ularni tinchlikda va ovqatsiz bir necha kun qoladigan g’orga olib kirishgan. Ba’zi bemorlar o’z tushlarini kuzatib, ta’bir uchun yana kohinlarga murojaat qilishgan, biroq bu hudud ayrim kishilar uchun taqiqlangan va halokatli edi.

Strabon Acharakada xalq ko’p qatnashadigan yillik festival o’tkazilganini ham tasvirlagan. Ushbu festival davomida tashrif buyuruvchilar muqaddas maskanda sodir bo’lgan shifolar haqida faol suhbatlashishgan.

Festivalning eng diqqatga sazovor marosimlaridan biri gimnaziya yoshlari va efeblar tomonidan amalga oshirilgan. Yalang’och va moy surkalgan yigitlar yarim tunda yashirincha bir buqani olib g’orga shoshilishgan. G’orga qo’yib yuborilgan buqa qisqa masofa yurganidan so’ng yiqilib o’lgan.

Acharakada o’tkazilgan arxeologik qazishmalar natijasida topilgan ashyolar bugungi kunda Aydin arxeologiya muzeyida saqlanmoqda. Hudud ham qoldiqlari, ham tarixiy manbalardagi tasvirlari bilan qadimgi davr e’tiqod va shifo madaniyatini namoyon etmoqda.